جدول شماره 8 به روشنى وضعيت نابرابر اراضى قابل كشت را در شهرستانهاى مختلف نشان مىدهد . در مجموع حدود 5 / 22 درصد از زمينهاى استان قابل كشت هستند . برخى شهرستانها مانند لنگرود ، آستانه ، صومعه‌سرا و رشت به دليل قرار گرفتن در جلگه و يا وسعت نسبتا زياد زمينهاى جلگه‌اى آنها از زمينهاى كشاورزى بيشترى نسبت به مساحت شهرستان برخوردارند . هرچند كه به‌طور مطلق مساحت زمينهاى كشاورزى آنها از ديگر شهرستانها كمتر است . در اين معادله دو عامل نقش مؤثرى دارند : نخست وسعت خود شهرستان و ديگر سهم نسبتا بالاى زمينهاى كوهپايه‌اى و كوهستانى . مثلا شهرستانهاى تالش و رودبار كه به ترتيب 8 / 24 % و 6 / 18 % مساحت استان را تشكيل مىدهند . با وجود اين‌كه از نظر وسعت بزرگترين شهرستانهاى استان هستند و در مقايسه با بعضى از شهرستانهاى ديگر از زمينهاى كشاورزى قابل توجهى نيز برخوردارند تنها 9 / 13 % و يا 5 / 6 % اراضى آنها قابل كشت هستند . موقعيت كوهستانى هردو شهرستان عامل بسيار مهمى در پايين بودن اين نسبتها به‌شمار مىرود . در مورد بندر انزلى وسعت تالاب انزلى ( حدود 200 كيلومترمربع ) كه در محدوده اين شهرستان قرار دارد ، موجب پايين آمدن نسبت سطح زير كشت شده است . 6 - سطح زير كشت بدون در نظر گرفتن تفاوتهاى آمارى ميان نشريات مركز آمار و وزارت كشاورزى كه درباره مساحت كل اراضى كشاورزى استان و سطح زير كشت ديده مىشود ، براى بررسى سطح زير كشت ، آمارنامه كشاورزى سال 1365 وزارت كشاورزى به دليل كامل بودن ، ملاك بررسى قرار مىگيرد . « 27 » بر اين اساس در سال زراعى 65 - 1364 مساحت اراضى قابل كشت بالقوه استان مجموعا حدود 342180 هكتار برآورد شده است . از اين مقدار 4 / 77 % زير كشت محصولات سالانه ، 9 / 14 % زير كشت محصولات دايمى ، 3 / 5 % درختان بدون ثمر و 4 / 2 % زير آيش بوده است . بدين‌ترتيب مجموعا حدود 3 / 92 % از كل اراضى بالقوه كشاورزى به‌طور بالفعل مورد استفاده كشاورزى ( اعم از زراعت و باغدارى ) قرار مىگيرد ( جدول شماره 9 ) . جدول شمارهء 9 - چگونگى بهره‌بردارى از اراضى كشاورزى استان در سال زراعى 65 - 1364 مأخذ : آمارنامهء كشاورزى سال 1365 ، وزارت كشاورزى از كل اراضى كشاورزى كه زير كشت محصولات سالانه قرار دارند ( 264968 هكتار ) حدود 198255 هكتار ( 8 / 74 % ) به صورت آبى و 66713 هكتار ( 2 / 25 % ) به صورت ديمى كاشت مىشود . حدود 6 / 99 % از كشتهاى آبى استان به كشت برنج اختصاص دارد . ترديدى نيست كه در ميان كشتهاى سالانه كشت برنج و ميان كشتهاى دايمى كشت چاى بيشترين سطح زير كشت استان را تشكيل مىدهند . مزارع زير كشت برنج در استان با حدود 197561 هكتار به تنهايى 7 / 57 % از كل اراضى قابل كشت استان و حدود 3 / 13 % از كل مساحت استان را دربر مىگيرد . آمارهاى كشاورزى استان فهرست كاملى از سطح زير كشت انواع محصولات كشاورزى را ارائه مىدهند . ليكن بايد توجه داشت كه كشاورزان گيلانى در زمينهاى زير كشت محصولات سالانه خود به استثناى برنج نوعى آيش از طريق تغيير نوع كشت اعمال مىكنند . از طرف ديگر با توجه به كوتاهى دوره رشد و بارورى برخى محصولات امكان برداشت بيش از يك محصول در برخى از اراضى وجود دارد . اين امر به كشاورزان امكان مىدهد كه از يك قطعه زمين سالى دو بار محصول برداشت كنند . به عنوان مثال پس از برداشت محصول باقلا در جاى آن سبزيهاى برگى يا ريشه‌اى كاشت مىشود . بدين‌ترتيب مىتوان گفت در طى فصل رويش گياهى ، زمينهاى كشاورزى به ويژه در بخش جلگه‌اى ، به استثناى مزارع برنج هيچوقت بدون استفاده نمىماند . سطح زير كشت محصولات عمده كشاورزى را كه سالانه كشت مىشوند مىتوان در جدول 10 خلاصه كرد : جدول شمارهء 10 - سطح زير كشت و نسبت انواع كشتهاى سالانه به كل زراعتهاى سالانهء استان مأخذ : آمارنامهء كشاورزى سال 1365 .

--> ( 27 ) . ارقام مربوط به مساحت زمينهاى كشاورزى استان در جدول 5 و 8 كه به ترتيب از سرشمارى عمومى كشاورزى سال 1367 مركز آمار و آمارنامه كشاورزى سال 1365 وزارت كشاورزى استخراج شده‌اند حدود 37760 هكتار زمين با يكديگر تفاوت دارند . به نظر مىرسد علت آن منظور نشدن زمينهاى زير آيش و باغهاى غيرمثمر در نشريه مركز آمار باشد .